Gevolgen van plastic in zee:

Gevolgen van plastic in zee: onzichtbaar, maar erg schadelijk

In de nacht van 1 op 2 januari 2019 sloegen er 342 containers overboord boven de Waddeneilanden. We zagen allemaal hoeveel – hoofdzakelijk plastic – troep er daardoor aanspoelde op de stranden. De troep die níet aanspoelde maar dus in zee bleef liggen is onzichtbaar, maar niet minder schadelijk.

 

Op de agenda van politiek en wetenschap

Er is ook nog veel onbekend over de langetermijngevolgen van plastic. Gelukkig staat het thema wel steeds meer op de agenda, zowel bij de politiek als de wetenschap. In 2015 noemde de G7, een in 1975 opgericht intergouvernementeel forum van Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en de Europese Unie, de toename van plastic afval in zee een van de belangrijke milieuproblemen van onze tijd. Uit onderzoek blijkt dat meer dan 900 mariene diersoorten schade ondervinden van de aanwezigheid van plastic in zee. Zeezoogdieren, vogels en vissen zien plastic aan voor voedsel en raken verstrikt in netten.

Overal plastic

Zelfs in het waddengebied gestrande walvissen blijken grote stukken plastic in hun maag- en darmkanaal te hebben. Uit langjarige studies naar de maaginhoud van aangespoelde stormvogels blijkt dat in de periode 1980-1990 de hoeveelheid afval in de Noordzee sterk toenam. Inmiddels neemt de hoeveelheid gelukkig weer af. De samenstelling wisselde ook. Het aandeel aan industriële plastics daalde vanaf 1980 langzaam en de sterke stijging is vooral te wijten aan de toename van plastics uit het dagelijkse gebruik. Zie ook de Wadwetens van 22 juni 2012, 18-06-2015 en 29-09-2016. Uit onderzoek van Stichting De Noordzee blijkt dat de hoeveelheid afval op de Noordzeestranden de afgelopen tien jaar significant is gedaald: 27% minder dan de tien jaar ervoor. Maar zolang de zee niet schoon is en er, bijvoorbeeld door nieuwe containerrampen, afval bij blijft komen, is er nog genoeg te doen.

Microplastics

Bij deze hoeveelheden valt de containerramp misschien in het niet, maar de resten piepschuim en plastic korrels uit de containers liggen in hoge concentraties in een relatief klein gebied en zullen jarenlang het waddengebied blijven vervuilen. Dit plastic wordt niet echt afgebroken, maar kan door golfwerking en UV-straling wel uiteenvallen in kleine deeltjes. Uit verschillende studies blijkt dat deze microplastics ook in het waddengebied al overal voorkomen. Zie ook Wadweten van 2 maart 2017. De kleine deeltjes, men spreekt over microplastics als de deeltjes niet groter zijn dan 5mm, worden opgenomen door wadpieren en schelpdieren en komen zo in de voedselketen terecht. Uit Engels onderzoek bleek dat microplastics ook op hogere trofische niveaus in het voedselweb voorkomen. Analyses van de uitwerpselen van grijze zeehonden en het maagdarmkanaal van de makreel (het belangrijkste prooidier van de zeehonden) toonden het algemeen voorkomen van microplastics in deze dieren aan.

Leren van successen: samen voor een schone zee

We kunnen wel leren van de positieve ontwikkelingen en de behaalde successen. De grootschalige olievervuiling uit de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw is voorbij. Dit milieuprobleem is aangepakt door gericht beleid, handhaving en de inzet van het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en burgers. Dit bewijst dat met voldoende draagvlak en de juiste beleidskeuzes, de zee schoner en gezonder kan worden. Zo voerde Stichting De Noordzee de afgelopen jaren campagne tegen het oplaten van ballonnen. 80% van de gemeentes ontmoedigt of verbiedt het oplaten van ballonnen inmiddels, en ballonnen zijn daardoor verdwenen uit de top 5 van meest gevonden afval op de Noordzeestranden.

Met onze CleanUpXL maken we de zee schoner en zorgen er daarnaast voor dat de kans op nieuwe rampen kleiner wordt. Samen werken we aan een schone Waddenzee en een schone Noordzee. Zodat we daar met z’n allen van kunnen genieten.

Wil je meer weten over plastic in relatie tot de natuur, dan is dit een verhelderend filmpje.